Ryby kopalne to najczęściej przedstawiciele gromady ryb kostnoszkieletowych a dokładniej ich najbardziej zaawansowanej formy tj. promieniopłetwych.  Tego typu skamieniałe ryby charakteryzują się często doskonale zachowanymi szczegółami budowy anatomicznej. Okazy paleontologiczne ryb pozyskiwane są najczęściej z łupków. Na płaskich płytkach dobrze widoczne są szkielety, czasem zachowują się nawet łuski. Ryby kopalne stanowią bardzo wdzięczny i obszerny temat kolekcji paleontologicznych. Na szczególną uwagę zasługują okazy z Wayoming (Green River Formation). W Polsce największe bogactwo skamieniałych ryb to obszar Karpat. Spotykamy tam faunę ryb oligoceńskich.

Ryby to kręgowce wodne. Pojawiły się na Ziemi w ordowiku. Pierwsi przedstawiciele tych zwierząt to kopalne ostrakodermy. Jednak w świetle dzisiejszych badań nie zaliczane są do ryb chociaż bardzo je przypominają. Większą ilością cech rybich wykazywały się plakodermy, posiadały szczęki i parzyste płetwy. Obie gromady wyginęły. Ryby właściwe posiadają wrzecionowaty kształt ciała, przystosowany do pływania w wodzie, skrzela służące do oddychania. Wyposażone są w szczęki służące do chwytania pokarmu i pokryte są łuskami. Ryby dzielą się na cztery gromady: akantody, plakodermy, chrzęstnoszkieletowe i kostnoszkieletowe. Skupimy się na rybach kostnoszkieletowych. Mają one jak wskazuje na to nazwa kostny szkielet, otwory skrzelowe z pokrywą zewnętrzną. Ich najintensywniejszy rozwój nastąpił w drugiej połowie kredy. Najwyższą organizację ciała osiągnęły ryby promieniopłetwe.Jest to dominująca współcześnie grupa ryb. Posiadają lekkie łuski i płetwy zaopatrzone w pręciki kostne. Wykazują się dużą ruchliwością i giętkością szczęk. Dzięki posiadaniu pęcherza pławnego mogą łatwo zmieniać głębokość zanurzania. Ponadto mają bardzo dobry wzrok. Kopalne szczątki ryb są stosunkowo częstymi skamieniałościami. Spotykane są w różnego rodzaju łupkach, najczęściej są to osady płytkowodne rzadziej głębokowodne. Im drobniejsza frakcja skały tym lepiej zachowane są elementy anatomiczne, czasem wręcz zadziwia mnogość szczegółów. Skamieniałe ryby to doskonały temat kolekcjonerski. Oprócz walorów czysto paleontologicznych odznaczają się duża estetyką i atrakcyjnym wyglądem. Bez problemu można prześledzić ich budowę, widoczne są również różnego rodzaju patologie. Bardzo wysoko cenione są okazy ryb kopalnych na których widoczna jest treść żołądka tj. widzimy "rybę w rybie" tuż po pożarciu. Na szczególną uwagę zasługują okazy ryb skamieniałych pochodzących z Wayoming w USA. Jest to znane w świecie miejsce Green River Formation. Kopalne ryby z tego stanowiska pochodzą z eocenu i datowane są na ok. 50 mln lat. Znajdowane w łupkach marglistych ryby zachwycają doskonałym stanem zachowania. Na kremowych płytkach widzimy brązowe szkielety ryb. W Polsce obszarem o największym bogactwie występowania skamieniałych ryb są Karpaty. Występują tam okazy kopalnych ryb wieku oligoceńskiego. Najczęściej są to małe formy, wielkości kilku centymetrów ale doskonale zachowane. Ryby kopalne to atrakcyjne skamieniałości dla kolekcjonerów jak również dla dekoratorów wnętrz.